CHP 103 Yaşında: 9 Eylül 1923’te Kuruldu

09.09.2026 - 05:03
YAYINLANMA
3 DK
OKUNMA SÜRESİ
Google News

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), 9 Eylül 1923’te kurulmuş ve aynı gün İçişleri Bakanlığı’na sunulan kuruluş dilekçesiyle kurumsal bir siyasi oluşum haline gelmiştir. Parti, ilk adını “Halk Fırkası” olarak almış, ilk genel başkanı Mustafa Kemal Atatürk, ilk genel sekreteri ise Recep Peker olmuştur. Atatürk’ün öncülüğünde kurulan CHP, Milli Mücadele döneminde işgale karşı kurulan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ne dayandırılmıştır.

Sivas Kongresi (4‑11 Eylül 1919) partinin ilk kurultayı olarak kabul edilmiştir. 6 Aralık 1922’de Atatürk’ün basına verdiği demeçte halkçılık ilkesine dayanan bir siyasi parti kurma düşüncesi kamuoyuna açıklanmış, 8 Nisan 1923’te yayımlanan “Dokuz Umde” metni ise egemenliğin millete ait olduğunu vurgulayan ekonomik kalkınma, eğitim, güvenlik ve devlet yönetimi hedeflerini özetlemiştir. Parti, Cumhuriyet’in ilanından yaklaşık bir buçuk ay önce kurulmuş ve 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildiğinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde iktidar partisi olarak yer almıştır.

Kuruluşundan sonra iki kez ad değişikliği geçiren CHP, 10 Kasım 1924’te “Cumhuriyet Halk Fırkası” adı almış, 1935 kurultayında “fırka” yerine “parti” sözcüğü kullanılarak bugünkü adı kabul edilmiştir. Kırmızı zemin üzerine yerleştirilen altı ok amblemi, cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve devrimcilik ilkelerini temsil eder; ilk üç ilke 1927, diğer üçü 1931 programda yer almış ve 1937’de anayasa değişikliğiyle Anayasa’ya eklenmiştir.

Atatürk, 10 Kasım 1938’de vefatına kadar genel başkanlık görevini sürdürmüş, ardından 26 Aralık 1938’de düzenlenen olağanüstü kurultayda İsmet İnönü genel başkan seçilmiştir. İnönü döneminde CHP iktidarı sürdürmüş, II. Dünya Savaşı yılları tek parti yönetimi altında geçmiştir. 1946’da Demokrat Parti’nin kurulmasıyla çok partili dönem hız kazanıp, 1950 seçimlerinde CHP ana muhalefet partisi olmuştur. 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle CHP diğer partilerle birlikte kapatılmış, 1992’de yeniden açılışla siyasi yaşama dönmüştür.

2026’da 9 Eylül 2026 itibarıyla CHP 103’üncü kuruluş yıl dönümüne ulaşmış, altı oklu amblemiyle Türkiye’nin siyasi yaşamında sürekliliğini sürdürmeye devam etmektedir.

admin
Yazar hakkında bilgi bulunmamaktadır.
Tüm Yazıları Görüntüle →
23

Yorum Yap

deneme bonusu